ESERLERİ KORUMAK

Özellikle amatör söz yazarı ve bestecilerin en büyük problemlerinden birisi eserlerinin korunmasını sağlamaktır. Yazdıkları sözleri ve yaptıkları besteleri yapımcı firmalara gönderen amatör eser sahipleri bir umut eserlerinin kullanılmasını beklerler. Aradan geçen zamanda kimse aramaz. Ama bir gün bir bakarlar kendi sözleri veya besteleri bazen birebir bazen de değiştirilerek çok ünlü sanatçıların albümlerinde başka eser sahiplerinin adları ile kullanılmış. Çok sık karşılaşılan bu durumda hak kaybına uğramamak için neler yapmak gerekir, bu sayıda kısaca bu konuya değinmek istiyorum.

Amatör eser sahipleri için en güzel eser koruma yolu yazdıkları sözleri veya bestelerinin notalarını notere onaylatmalarıdır. Noter onayından önce eserlerin yapımcı firmalara veya sanatçılara gönderilmemesi gerekir. Noter onayı sayesinde eserin hangi tarihte kim tarafından meydana getirildiği konusunda ihtilaf olmayacak, hakkını aramak durumunda kalan gerçek eser sahibi mağdur olmayacaktır.

Diğer aşama meslek birliğine üye olmaktır. Amatör veya profesyonel ayrımı yapılmaksızın bir eser sahibinin meslek birliğine üye olması gerekmektedir. Hem haklarının korunması hem de eser kullanımından kaynaklanan gelirlerin sağlıklı bir biçimde toplanması için meslek birliği üyeliği önemlidir. Unutulmaması gereken bir husus daha ancak meslek birliği üyesi eser sahipleri eserlerinin umumi mahallerde ve radyo-TV'lerde kullanılmasından gelir elde edebilirler. Münferiden bu kullanımlardan hak talep edilemez. Meslek birliği üyeliği bu yönü ile de eser sahiplerine büyük avantaj sağlamaktadır.

Son aşama bir editörle edisyon sözleşmesi imzalamaktır. Edisyon sözleşmeleri aslında başlı başına bir yazı konusu olduğundan şimdilik sadece kısa bir bilgilendirme ile yetinmek istiyorum. Editör firmalar, eser sahipleri ile imzaladıkları edisyon sözleşmeleri çerçevesinde adeta eser sahibinin yerine geçmekte ve haklarını korumaktadırlar. Eser sahibinin tek düşüncesi eser üretmek olmalıdır. Onun dışındaki idari işlemlerle kafa yormamalı, bunları kendisi için yapacak birilerini bulmalıdır. Edisyon şirketleri işte bu amaca hizmet etmektedirler. Eserin meslek birliklerine kaydedilmesi, toplanan paraların tahsili, eserlerin yaygın kullanımı için pazarlama çalışmalarının yapılması edisyon şirketlerinin ana görevleridir. Edisyon şirketleri sayesinde eser sahipleri yorucu idari işlerden ve yapımcı firmalar ile muhatap olmaktan ve dolayısı ile yıpratıcı süreçlerden kurtulmaktadırlar. İzinsiz eser kullanımı veya eserin çalınması durumunda editör firmalar hukuk hizmeti de vermekte, eser sahibini bir angaryadan daha kurtarmaktadırlar.

Sonuç olarak eserlerin notere onaylatılması, meslek birliği üyeliği ve bir editör ile çalışmak eserlerin korumasına çok önemli yere sahip faydalı faaliyetlerdir.

Saygılar.

Av. Murat Ersöz

* Bu yazıyı MÜZİKRAM dergisinin 3. sayısında da bulabilirsiniz.