EDİTÖRLER

Önceki sayıların birinde, eserlerin korunmasını anlatırken, editörlerden bahsetmiş ve bu alanın başlı başına bir yazı konusu olabileceğinden söz etmiştim. Fazla ara vermeden, editörler ve edisyon faaliyetleri ile ilgili hususlara göz atalım.

Edisyon faaliyeti ve bu faaliyeti yürüten editörler, özellikle son üç dört yılda, müzik sektöründe hayli etkinlik kazanmışlardır. Müziğin bir piyasaya veya sektör olmaktan çıkıp başlı başına bir endüstri halini aldığı Kuzey Amerika ve Batı Avrupa ülkelerinde eser sahiplerinin (söz yazarı ve besteciler) mutlaka bir editörle çalıştıklarını görmekteyiz. Bu ülkelerdeki bir eser sahibinin eserini herhangi bir şekilde kullanmak istediğinizde asla doğrudan doğruya eser sahibinin kendisi ile değil editör firmasıyla muhatap olmak zorunda kalırsınız. Peki editör kimdir, edisyon faaliyeti ve eser sahibine faydası nedir?

Hukuki tabirleri bir yana bırakır ve sonda söyleyeceğimizi en başta söylersek, editörler aslında eser sahiplerini bir çok angaryadan ve bürokratik işlemden kurtaran, onlar için sevimsiz bu işleri yapan kimselerdir. Bir editörün başlıca dört ana işlevi vardır;

Editör, sözleşme imzaladığı eser sahibinin eserlerini meslek birliklerine kaydeder, daha önce yapılmış kayıtlarda hata varsa düzeltir, böylece eser sahibi eserlerinin eksiksiz bir envanterine kavuşmuş olur. Meslek birlikleri tarafından eser sahibi adına toplanan paraları tahsil eder. Kendi payını kestikten sonra eser sahibine gereken ödemeyi yapar.

Buna ek olarak, editör, üçüncü kişilerden gelen eser kullanım taleplerini ilk elden karşılar. Eser sahibi ile yaptığı sözleşmeye bağlı kalarak kullanım koşullarını belirler. Ücret pazarlığını ve tahsilatını yapar. Eser sahibinin üçüncü kişilerle muhatap olmasına gerek kalmaz.

Üçüncüsü, editör, eser sahibinin eserlerini pazarlar. Eserlerin icracılar tarafından seslendirilmesi, reklamlar, sinema ve TV filmleri gibi alanlarda kullanılmasını sağlar. Bu amaçla eser türüne göre ilgili kişilerle görüşür, kullanım koşullarını ve ücreti belirler. Tahsilatları gerçekleştirir ve eser sahibine ödemeyi yapar.

Son olarak editör, eser sahibinin eserlerinin izinsiz veya verilen izne aykırı olarak kullanılması veya tahrif edilmesi halinde bu işleri gerçekleştiren kişiler aleyhindeki hukuki prosedürleri yürütür. Eser sahibi ile imzaladığı sözleşme çerçevesinde gereken hukuk ve ceza davalarını açar ve takip eder.

Bir eser sahibinin tüm bu işlerle uğraşması gereksiz bir zaman kaybıdır. Eser sahibi kendisini yeni eserler üretmeye motive etmeli bu tür işleri profesyonel editörlere bırakmalıdır. Günümüzde teknolojinin gelişmesi eser kullanım alanlarını genişlettiği gibi ihlalleri de arttırmış ve çeşitlilik kazanmasına yol açmıştır. Bu nedenle, bu alanlarda profesyonelleşmiş kişi veya kurumların yardımı eser sahibine büyük bir kolaylık sağlayacaktır.

* Bu yazı MÜZİKRAM dergisinin 5. sayısında yayınlanmıştır.

Bir Cevap Yazın